Menu

Wednesday, 1 January 2014

Сургуулийн өмнөх боловсрол

Сургуулийн өмнөх боловсрол

Сургуулийн өмнөх боловсролын зорилго
 
         Бага насны хүүхдийг асрах, хамгаалах, хүмүүжүүлэх, сургах цогц үйл ажиллагаагаар хүүхдийн бие бялдар, оюун ухаан, нийгэмшихүйн хөгжлийг дэмжих, сургуульд бэлтгэхэд сургуулийн өмнөх боловсролын зорилго оршино.

Сургуулийн өмнөх боловсролын сургалт
 
          Бага насны хүүхдэд сургуулийн өмнөх боловсрол эзэмшүүлэх сургалт нь үндсэн, хувилбарт гэсэн 2 хэлбэртэй.Цэцэрлэгт хамрагдаж байгаа хүүхдэд сургуулийн өмнөх боловсрол эзэмшүүлэх хичээл болон хүүхдийг хөгжүүлэх бусад үйл ажиллагааны цогцыг үндсэн сургалт гэдэг.

Хүүхдийн цэцэрлэг

 
             Монгол улсад ердийн, тусгай, сувиллын, асрамжийн гэсэн хэв шинжтэй цэцэрлэг ажилладаг.


              Хүүхдийн цэцэрлэгийн хэв шинж
Ердийн  Тусгай Сувиллын  Асрамжийн

Хүүхдийн цэцэрлэг нь хоёр наснаас сургуульд элсэх хүртэлх насны хүүхдийг асрах, хамгаалах, хүмүүжүүлэх, сургах цогц үйл ажиллагаагаар хүүхдийн бие бялдар, оюун ухаан, нийгэмшихүйн хөгжлийг дэмжих сургалтын байгууллага юм.
  • Тусгай цэцэрлэг нь хоёр наснаас сургуульд элсэх хүртэлх насны хөгжлийн б‎эрхшээлтэй хүүхдийг асрах, хамгаалах, хүмүүжүүлэх, сургах цогц үйл ажиллагаагаар хүүхдийн бие бялдар, оюун ухаан, нийгэмшихүйн хөгжлийг дэмжих сургалтын байгууллага юм.
  • Сувиллын цэцэрлэг нь хоёр наснаас сургуульд элсэх хүртэлх насны биеийн өсөлт, оюун ухааны хөгжлийн хоцрогдолтой хүүхдийг асрах, хамгаалах, хүмүүжүүлэх, сургах цогц үйл ажиллагаагаар хүүхдийн бие бялдар, оюун ухаан, нийгэмшихүйн хөгжлийг дэмжих сургалтын байгууллага юм.
  • Асрамжийн цэцэрлэг нь хоёр наснаас сургуульд элсэх хүртэлх насны эцэг, эх, асран хамгаалагчгүй болох нь албан ёсоор тогтоогдсон өнчин, хагас өнчин хүүхдийг асрах, хамгаалах, хүмүүжүүлэх, сургах цогц үйл ажиллагаагаар хүүхдийн бие бялдар, оюун ухаан, нийгэмшихүйн хөгжлийг дэмжих сургалтын байгууллага юм.
Цэцэрлэг нь сургуульд элсэхийн өмнөх насны бүх хүүхдэд сургуулийн өмнөх боловсролын үйлчилгээг хүргэж, сургуульд бэлтгэгдсэн байдлыг хангах үүрэгтэй.
Цэцэрлэг нь хамран сургах тойргийнхоо цэцэрлэгт хамрагдаагүй хүүхдэд сургуулийн өмнөх боловсрол эзэмшүүлэх хувилбарт сургалт зохион байгуулж, эцэг, эх, асран хамгаалагчдад мэргэжлийн туслалцаа үзүүлэх үүрэгтэй.

Цэцэрлэгийн ажиллах цаг 

 
              Цэцэрлэгийн ажиллах цагийг цэцэрлэгийн дотоод журмаар зохицуулдаг.
Цэцэрлэг нь эцэг, эх, асран хамгаалагчийн санал, хүсэлтэд үндэслэн ажиллах цагийг уян хатан тогтоож, уртасгасан, богиносгосон, 24 цагийн ажиллагаатай бүлэг ажиллуулж болдог.
               Цэцэрлэгийн сургалтыг бага, дунд, ахлах, бэлтгэл бүлгээр зохион байгуулдаг. Бага бүлэгт 2 настай, дунд бүлэгт 3 настай, ахлах бүлэгт 4  настай, бэлтгэл бүлэгт 5 настай хүүхэд хүмүүжнэ. Бага бүлэгт дунджаар 20, дунд, ахлах бэлтгэл бүлэгт  дунджаар 25 хүүхэд байх ёстой.


                                       Бүлэг
Бага
(2 нас)
Дунд
(3 нас)
Ахлах
(4 нас)
Бэлтгэл
(5 нас)

Цэцэрлэг нь сургалтын орчин, нөхцөл бүрдсэн тохиолдолд хоёр хүртэлх насны хүүхдийг асрах, хамгаалах, хөгжүүлэх үйлчилгээ эрхэлж болдгийг хуулиар хүлээн зөвшөөрсөн байдаг.
Ердийн цэцэрлэгийн нэг бүлэгт  хөнгөн хэлбэрийн хөгжлийн бэрхшээлтэй хоёр хүртэл хүүхэд байж болдог. 

Хувилбарт сургалт

 
              Үндсэн сургалтад хамрагдаж чадахгүй байгаа хүүхдэд сургуулийн өмнөх боловсрол эзэмшүүлэх “ээлжийн бүлгийн”, “нүүдлийн бүлгийн”, “явуулын багшийн”  сургалтын үйл ажиллагааг хувилбарт сургалт гэдэг.Сургуулийн өмнөх боловсролын стандартыг  баримтлан танхимын хэлбэрээр хүүхдэд сургуулийн өмнөх боловсрол эзэмшүүлэх сургалтын зохион байгуулалттай үйл ажиллагааг  ээлжийн бүлгийн сургалт гэдэг. Энэ сургалт нь нийслэлийн захын хороолол, аймгийн төвийн гэр хорооллын цэцэрлэгт хамрагдаж чадахгүй байгаа хүүхдэд зориулагдсан  бөгөөд хагас өдрөөр цэцэрлэг дээр зохион байгуулагддаг. Сургуулийн өмнөх  боловсролын стандартыг баримтлан гэр бүл, хүүхдэд үйлчлэх сургуулийн өмнөх боловсрол эзэмшүүлэх сургалтын зохион байгуулалттай үйл ажиллагааг нүүдлийн бүлгийн сургалт гэдэг. Энэ нь сумын төвөөс алслагдсан багийн харьцангуй олон айл төвлөрсөн газруудад  нүүдэллэн очиж, цэцэрлэгт хамрагдаж чадахгүй байгаа хүүхдэд зориулагдсан сургалт юм. Энэ сургалтад ихэвчлэн 4-5 насны хүүхэд хамрагддаг.

             Сургуулийн өмнөх боловсролын стандартыг баримтлан гэр бүлд түшиглэж, хүүхдэд сургуулийн өмнөх боловсрол эзэмшүүлэх сургалтын зохион байгуулалттай үйл ажиллагааг явуулын багшийн сургалт гэдэг. Энэ нь багийн төвөөс алслагдсан, ганц нэгээрээ байдаг малчин айл өрхийн хүүхдэд эцэг эхээр нь дамжуулан сургуулийн өмнөх боловсрол олгох сургалт юм.

Сургуулийн өмнөх боловсролын агуулга, стандарт


 
Цэцэрлэг нь Боловсролын тухай хуулийн 11.3-т зааснаар сургуулийн боловсролын стандартыг хэрэгжүүлдэг. 
Сургуулийн өмнөх боловсрол эзэмшүүлэх сургалтын агуулга нь дараахь зорилтыг хэрэгжүүлэхэд чиглэгддэг.
Үүнд:
•    бие бялдрын хувьд  эрүүл чийрэг өсгөж хөгжүүлэх, ариун цэвэр, эрүүл ахуйн зөв дадал, хэвшилтэй болгох;
•    хэл яриа, сэтгэхүйн чадвар эзэмшүүлэх, хүрээлэн байгаа орчин,  юмс үзэгдлийн талаар анхны мэдэгдэхүүнтэй болгох;
•    хүүхдийн гоо зүйн мэдрэмжийг хөгжүүлэн дүрслэн зурах, урлан бүтээх, дуулж хөгжимдөх, бүжиглэх чадвар эзэмшихэд туслах;
•    хүүхэд өөрийгөө зөв илэрхийлэх, бусдыг хүндэтгэн харилцах, ардын ёс заншлыг танин мэдэхэд нь туслах.

Сургуулийн өмнөх боловсролын үнэлгээ
Хүүхдийн сургуульд бэлтгэгдсэн байдал, мэдлэг, чадвар, дадал, хэвшлийг сургалтын явцад болон хичээлийн жилийн эцэст үнэлж, дүгнэдэг.

Цэцэрлэгийн эрхлэгчийн эрх, үүрэг
•    Цэцэрлэгийн эрхлэгч нь сургалтын болон сургуулийн өмнөх боловсролын бусад үйлчилгээтэй холбогдсон асуудлаар эцэг, эх, асран хамгаалагчид шаардлага тавих;
•    Хүүхдийг цэцэрлэгт элсүүлэх, чөлөөлөх, тэдний талаар шийдвэр гаргах;
•    Хамран сургах тойргийн хүүхдийг сургуулийн өмнөх боловсрол эзэмшүүлэх үндсэн болон хувилбарт сургалтад бүрэн хамруулах ажлыг төлөвлөх, зохион байгуулах, эцэг, эх, асран хамгаалагчид сургалт зохион байгуулах, зөвлөгөө өгөх;
•    Цэцэрлэгт хамрагдаж байгаа хүүхдийг эрүүл мэндийн шинжилгээ, дархлаажуулалтад бүрэн хамруулахад анхаарах, хүүхдийн эрүүл, аюулгүй байх нөхцөлийг хангах;
•    Сургалтын орчин, хүүхдийн хоол хүнс, эрүүл ахуй, ариун цэвэр, аюулгүй байдлын стандарт, норм, норматив, багшийн ёс зүйн дүрмийг дагаж мөрдүүлэх ажлыг зохион байгуулах.
             
Багш, түүний эрх, үүрэг
•    Багш нь хүүхдийн сургалтын ажил, эрүүл мэнд, аюулгүй байдал, эрх ашигт сөрөг нөлөө үзүүлэх аливаа үйл ажиллагааг таслан зогсоох, хориглоход биечлэн оролцох
•    Хүүхдийн эрүүл мэнд, аюулгүй байдлын асуудлаар шийдвэр гаргах тохиолдолд эцэг, эх, асран хамгаалагчтай заавал зөвшилцөх
•    Хүүхдийн авьяас, чадвар, сонирхлыг нээн илрүүлж хөгжүүлэх, хүүхдийн эрх ашгийг хамгаалахад эцэг, эх, асран хамгаалагчтай хамтран ажиллах, тэдэнд мэргэжлийн зөвлөгөө өгөх, туслалцаа үзүүлэх;
•    Хүүхдийн эрүүл мэнд, бие бялдрын хөгжлийн асуудлаар цэцэрлэгийн эмч болон эцэг, эх, асран хамгаалагчид шаардлагатай мэдээлэл өгөх;
Эцэг, эх, асран хамгаалагчаас шалтгаалан багш илүү цагаар ажилласан тохиолдолд эцэг, эх, асран хамгаалагчаас төлбөр авч болдог. Энэ асуудлыг цэцэрлэгийн зөвлөлийн шийдвэр, эцэг, эх, асран хамгаалагчтай хичээлийн жилийн эхэнд байгуулсан гэрээний дагуу зохицуулдаг.

Туслах багшийн эрх, үүрэг

•    Хүүхэд бүрийг асран халамжлах, эрүүл мэнд, ариун цэврийн зөв дадал, хэвшилтэй болоход туслах
•    Хүүхдийн эцэг, эх, асран хамгаалагчид хүүхдээ асрах хөгжүүлэхэд нь  туслалцаа үзүүлэх

Эцэг, эх, асран хамгаалагчийн эрх, үүрэг
•    хүүхдэдээ тохирох цэцэрлэгийн хэв шинж, үйлчилгээний хэлбэрийг  сонгох;
•    цэцэрлэгийн сургалтын орчин, хүнсний эрүүл ахуй, аюулгүй байдал, сургалтын чанартай холбогдсон санал хүсэлт, гомдол гаргах;
•    хүүхдийнхээ эрүүл мэнд, өсөлт хөгжил, боловсролын асуудлаар мэдээлэл, зөвлөгөө, туслалцаа авах;
•    сургуулийн өмнөх боловсролын үйлчилгээ, багшийн үйл ажиллагаатай холбогдох асуудлаар хяналт тавьж, санал гаргах ;
•    хүүхдийг сургах үйл ажиллагаатай холбогдуулан өөрөөс гаргасан зардал, хандивын зарцуулалт, ашиглалтын талаар мэдээлэл авах, хяналт тавих;
•    цэцэрлэгийг хөгжүүлэх үзэл баримтлал, хөтөлбөр, дүрэм, журам  боловсруулах, үйл ажиллагааны чиглэлийг боловсруулах, шийдвэр гаргахад оролцох.
•    сургуулийн өмнөх боловсролын сургалтад хамрагдаж байгаа хүүхдийн хичээлийн хэрэглэл, ариун цэврийн хэрэгсэлтэй холбоотой зардлыг хариуцах;
•    хүүхдийг сургуульд элсэхийн өмнөх насанд нь сургуулийн өмнөх боловсролын үйлчилгээнд заавал хамруулах, сургуульд бэлтгэгдсэн байдлыг хангах;
•    хүүхдээ сургуулийн өмнөх боловсролын үйлчилгээнд хамруулахын өмнө эрүүл мэндийн үзлэг, шинжилгээ, заавал хийх дархлаажуулалтад хамруулах;
•    сургуулийн өмнөх боловсролын үйлчилгээнд хүүхдээ хамруулахтай холбогдон гарах тээврийн зардлыг хариуцах;
•    өөрийн ажил, мэргэжлийн онцлогийн дагуу цэцэрлэгийн үйл ажиллагаанд оролцож, дэмжиж туслах;
•    хүүхэд сурч хүмүүжих, хөгжих сургалтын  таатай орчин бүрдүүлэхэд туслах.
Хүүхдийг халдварт өвчтэй үед нь сургуулийн өмнөх боловсролын сургалтад хамруулж бусад хүүхдэд халдварт өвчин тараах нөхцөлийг бүрдүүлсэн эцэг, эх, асран хамгаалагчийг 40000-50000 төгрөгөөр торгох арга хэмжээ авч болдог.

Боловсрол, соёл, шинжлэх ухааны сайдын 2004 оны 85 дугаар тушаалаар эцэг эхчүүд хичээлийн жилийн эхэнд дараахь зүйлсийг бэлтгэж өгөх үүрэгтэй байдаг. Түүнчлэн хичээлийн жилийн эхэнд хүүхдэдээ эрүүл мэндийн холбогдох шинжилгээг хийлгэсэн байна.

Нэг хичээлийн жилд цэцэрлэгийн хүүхдийн эцэг эхээс бэлтгүүлэх сургалтын хэрэглэгдэхүүн, ариун цэврийн хэрэгслийн жагсаалт



Жагсаалт
Тоо хэмжээ
Ердийн цэцэрлэг
24 цагийн цэцэрлэг
Бага, дунд  бүлэг
Ахлах, бэлтгэл бүлэг
Бага, дунд  бүлэг
Ахлах, бэлтгэл бүлэг

Сургалтын хэрэглэгдэхүүн

1

Балын харандаа





2
Будгийн харандаа
1 ком

(4 өнгөтэй)
1 ком

(6-12 өнгөтэй)
1 ком

(4 өнгөтэй)
1 ком

(6-12 өнгөтэй)
3
Пламастер
1 ком
1 ком
1 ком
1 ком
4
Зургийн дэвтэр
3 ш
4 ш
4 ш
5 ш
5
Ватман цаас




6
Бийр (Бүдүүн, нарийн)




7
Өнгийн цаас
2 ком
3 ком
2ком
3 ком
8
Баримлын шавар
1 ком
1 ком
1 ком
1 ком
9
Цаасны хайч
1 ш

1 ш

10
Цавуу




11
Скоч (өргөн, нарийн)




12
Дэвтэр (дөрвөлжин, элемент)


=
Тус бүр 4ш


=
Тус бүр 4ш
13
Усан будаг




Ариун цэврийн хэрэгсэл

14
Гарын саван




15

Шүдний сойз





16
Шүдний оо (80гр)




17

Ариун цэврийн цаас





18
Амны цаас
3 боодол
3 боодол
6 боодол
6 боодол
19
Барааны саван
=

          3ш

Tuesday, 24 December 2013

СӨНХБ-2

МХУЗ-3



“АНГЛИ ХЭЛ-3” ХИЧЭЭЛИЙН СТАНДАРТ

Мэргэжлийн индекс:          D 141100       
 Хичээлийн код:                  Eng 111
 Кредит:                                 3
 Хамрах хүрээ:                     Монгол хэл-уран зохиолын 3-р ангид V, VI улиралд судална.                      
Судлах цаг:      144              Семинар:  64 цаг                  Бие даалт:  80 цаг        


Хичээлийн залгамж холбоо:
Босоо тэнхлэгээр:
  Сургалтын өмнөх:   монгол хэлний авиазүй, үгзүй, үгийн сан, уран зохиолын түүх 
  Сургалтын дараах:  утга судлал, хэл шинжлэлийн түүх, харьцуулсан уран зохиол
Хэвтээ тэнхлэгээр:
Монгол хэлний дидактик, уран зохиолын дидактик, монгол хэлний өгүүлбэрзүй, уран зохиолын түүх
Хичээлийн зорилго: Мэргэжлийн бус ангийн оюутнууд багшийн болон хичээл сургалтын үйл ажиллагаатай холбоотой үг хэллэгүүдийг цээжлэх, хэрэглээ болгох, бусадтайгаа харилцаж ярьж сурах,  мэргэжлийн  үг хэллэгтэй эхүүдийг англи хэлнээс эх хэл рүүгээ хөрвүүлэн уншиж ашиглах чадвар эзэмшүүлэхэд энэхүү хичээлийн гол зорилго оршино.
 Агуулгын хүрээ: Багшийн үйл ажиллагаа, хичээл зохион байгуулалт, хэл шинжлэл, уран зохиолын нэр томъёо, англи хэлний үгийн бүтэц, үгсийн аймаг.
Оюутны эзэмших мэдлэг, чадвар:
Бүлэг сэдэв
Эзэмших мэдлэг
Чадвар
      I.         
Becoming a teacher/ teaching lesson/lesson planning
Багшийн үйл ажиллагаа, заах аргазүй, хичээл зохион байгуулалтын талаарх  үг хэллэгтэй болох
 Мэргэжлийн үг хэллэгийг хэрэглээ болгох,  харилцах чадвар эзэмших /100-130 үг цээжлэх/, үгийн сангаа нэмэгдүүлэх
    II.         
Using literature
Уран зохиолын элементүүд, төрөл жанрын талаарх үг хэллэг сурах
Уран зохиолын хичээлийг заахад хэрэглэгдэх үг хэллэг, нэр томъёог зөв хэрэглэх чадвар эзэмших /80-120 үг цээжлэх/
   III.         
Parts of speech/ Linguistic terms
Англи монгол хэлний үгсийн аймаг /нэр үг, үйл үг, төлөөний үг, угтвар үг, баймж үйл үг, тэмдэг нэр,/ 
Хэл шинжлэлийн мэргэжлийн үг хэллэгийн толь/250-300үгтэй/ хөтөлж, тэдгээрийг ялган таних, өгүүлбэрт зөв хэрэглэх чадвар эзэмших
Төгсөв

MHUZ-2



Англи хэл -2 хичээлийн стандарт
English -II
Индекс .....201
.Код ....... Eng 111. 
Кредит ......2                                     Хамрах хүрээ ........ХБ2.                                                   Судлах улирал  III IV .
Нийт судлах цаг .......64
                      Үүнээс:  Лекц: 0   Дадлага:64   Бие даалт: 0
Энэ стандартыг судлах оюутны зорилгыг тодорхойлуулж бичүүлнэ. Үр дүнг тооцно.
Зорилго:
Ø  Англи хэлээр  сонсох, ярих, унших, бичих гэсэн 4 үндсэн чадварыг хөгжүүлэхийн зэрэгцээ бусад дэд чадваруудыг хөгжүүлэхэд энэ хичээлийн зорилго оршино. Хувь хүн,сургууль, олон нийт, хэл бичгийн  багш мэргэжлийн онцлог, нийгмийн амьдрал сэдвийн хүрээнд оюутнуудыг санаа бодлоо чөлөөтэй илэрхийлэх, уншсан сонссон зүйлдээ тулгуурлан тухайн сэдвийн хүрээнд эрэмбэ дараа, логик бүтцийг хадгалан ярих чадвартай болгохын тулд заах аргын болон практик арга барилуудыг өргөнөөр ашиглаж сургана.

Sunday, 1 September 2013

2013-2014

2013-2014 оны хичээлийн шинэ жилийн нээлтийн ажиллагааг доктор, профессор Ч.Жачин нээв.